05 Şubat 2008

Tanzimat Edebiyati

TANZİMAT EDEBİYATI

I. Dönem


1- Toplumcu bir yaklaşımı vardır. Halk şiirini örnek almayı, dili arılaştırmayı düşünmüş fakat başaramamıştır.
2- Divan Edebiyatı nazım biçimleri sürdürülür. ( Kaside, Gazel, Murabbaa, Şarkı…)
3- İçerik Divan’ a göre değildir. ( Eşitlik, Özg. , Adalet, İns. Hakları ) dış aynı iç farklı hale geldi.
4- Dil Divan edebiyatına göre sadeleşti. Şiirde konu bütünlüğü sağlandı.
5- Düz yazı önem kazandı. Batı edebiyatından alınan türlerde örnek verildi.
6- Romanda Romantizmin etkisinde kalındı. İyiler hep iyi, kötüler hep kötü.
7- Esirlik, Görücü Usulü evlilik, Yanlış batılılaşma, Züppelik gibi konular işlendi.
8- Yazar romanın akışını keserek bilgiler veriyor. Ahmet Mithat Efendi – Namık Kemal.
9- Tanzimat ikiliklerle doludur. Yeninin yanında eski sürer. Piyano – Ud Kadı – Yargıç Medrese – Okul vb.

Sanatçıları

a. Şinasi : İlklerin sanatçısıdır. ( Gazete, Makale, Tiyatro, Atasözü, İmla…) Şinasi şiire düşünce cümlesini getirmiştir. ( Reşit Paşa Kasidesi )
Eser è Şair Evlenmesi, Durub – u Emsal – i Osmaniye, Tercüme – i Manzume…

b. Namık Kemal : Tanzimat edebiyatının en coşkun, taşkın, heyecanlı bir başka değişle Lirik şairidir. Birçok alanda eser vermiştir.
Roman è İntibah, Cezmi
Tiyatro è Vatan, Celalettin Harzemşah, Gülnihal, Akif Bey, Karabela, Zavallı Çocuk.
Eleştiri è Tahrib – i Harabat, Takip ( Bunları Ziya Paşaya karşı yazmıştır ).
Tarih è Kanüe, Silistre, B. İslam Tarihi, Osmanlı Tarihi, Hürriyet Kasidesi.

c. Ziya Paşa : Terk – Bent’ leri ile ünlüdür. Hayatı ikilikleri ile doludur. Şiirlerini tamamen Divan şiiri üslubu ile yazmıştır.
Divan şiiri Antolojisi è Harabat J.J. Ruso
Terk-i Bent è Bağdatlı Ruhiye, Nazire çevirileri de
Tarih è Engizisyon Tarihi, Endülüs Tarihi vardır.
Diğer Eserleri è Rüya, Zafername, Eşar-ı Ziya, Veraset Mektupları

d. Ahmet Mithat Efendi : Düz yazı ustasıdır. Yazı makinesi gibidir. Her yazısında insanı bilgilendirir.
Öykü è Letaif – i Rivayet, Kıssdan Hisse
Roman è Dürdane Hanım, Yeniçeriler, Hasan Mellah, Hüseyin Fellah, Dünyaya İkinci Geliş, Felatun Beyle Rakım Efendi, Henüz On Yedi Yaşında
Gezi è Avrupa’ da Bir Ceylan
Not : İnsanımıza okumayı sevdirmiştir.

e. Ahmet Vefik Paşa : Moliler çevirileri ile ünlüdür.
Uygulamaları è Zor Nikah, Zoraki Tabip, Kadınlar Okulu, Tartüf
Dil Çalışmaları è Lehçe – i Osmani, Secere – i Türki

f. Şemsettin Sami :
Roman è Taaşuk – u Talat ve Fitnat.
Dil Çalışmaları è Kamus – u Türki, Fransevi Kamüs – ül Alam.

II. Dönem

1- II. Dönem toplumsaldan bireysele geçiş dönemidir.
2- Romantizm den Realizm’ e geçiş dönemidir.
3- Dil ağırlaşıyor.
4- Yani nazım biçimleri denenir.
5- Aruz ölçüsü

SANATÇILARI

a. Recaizade Mahmut Ekrem : Şiirlerinde çok romantik, romanlarında realist öz taşır.
Roman è Araba Sevdası
Tiyatro è Afife Anjelik, Vuslat, Atala, Çok Bilen Çok Yanılır.
Şiir è Nüat Ekrem, Nağme – i Seher, Yadigar – ı Şebap
Eleştiri è Zemzeme
Ders Kitabı è Talim – i Edebiyat

b. Abdülhak Hamit : Şiire biçimsel yenilikler getirmiştir. Okumak için tiyatro yazıyor. İşlediği konular Doğa, ölüm, ölüm karşısında insanın çaresizliği, Tanrıya sığınmadır.
Tiyatro è Fenten, Eşyer, İbni Musa, Tarık, Tezer, İlhan, Liberte
Düzyazı è Macera – ı Aşk, Sabr – ü Sebat, İçli Kız, Duhter – u Hindu
Şiir è Sahra, Belde, Hacle, Ölü, Bunlar Odur

c. Sami Paşazade Sezai :
Roman è Sergüzeşt = Esirlik kurumu eleştiriliyor.
Öykü è Küçük Şeyler = İlk Realist öykülerimizdendir.

d. Nabizade Nazım :
Roman è Zehra = Edebiyatımızın ilk Psikolojik romanıdır.
Öykü è Karabibik = İstanbul dışına çıkıp köyü anlatan ilk natüralist öykü.

e. Muallim Naci :
Roman è Ömer’ in Çocukluğu = Otobiyografik
Tiyatro è Heder
Eleştiri è Demdeme
Sözlük è Lugat – ı Naci

TANZİMAT DÖNEMİNDE İLKLER

İlk Çeviri : Yusuf Kamil Paşa = Fenelon dan Telemak
İlk Tiyatro : Şinasi = Şair Evlenmesi. Batılı anlamda ilk Namık Kemal = Vatan Piyesi
İlk Roman : Şemsettin Sami = Taaşuk – ı Talat ve Fitnat
İlk Öykü : Ahmet Mithat Efendi = Kıssadan Hisse, Letaf – i Rivayet
İlk Köy Romanı : Nabizade Nazım = Karabibik, Mahmet Rauf = Peyani Safa
İlk Psikolojik Rom. : Nabizade Nazım = Zehra ( Eylül – Dokuzuncu Hariciye Koğuşu )
İlk Folklor Den. : Şinasi = Durub – u Emsal – i Osmaniye
İlk Realist Öykü : Şami Paşazade Sezai = Küçük Şeyler
İlk Şiir Çevirisi : Şinasi = Tercüme – i Manzume
İlk Realist Roman : Recaizade Mahmut Ekrem = Araba Sevdası.

Hiç yorum yok: